Ervaringsverhalen

Gereanimeerd zijn is een heftige ervaring. Maar ook blij dat je het kunt navertellen. Zelf iemand met een hartstilstand of hartaanval reanimeren is óók ingrijpend. Het overkwam Berltsumers Jelle Eijzenga en zoon Ruben. Zij redden het leven van een dorpsgenoot. ‘Weer thuis moesten we het allemaal wel even verwerken.’

Beiden reden na een melding met spoed naar de woning van het slachtoffer. Daar stond al een ambulance op de stoep. Jelle: 'Wij dachten dat onze hulp niet meer nodig was. Toch werden we binnengelaten. Samen met de ambulancemedewerkers hebben we omstebeurt de man gereanimeerd. Dat was pittig. Uiteindelijk namen zij het van ons over.' Soms komen Jelle en Ruben de echtgenote tegen in het dorp. Haar man heeft het overleefd, het gaat goed met hem.

Confronterende ervaring 

Niet altijd spaart een reanimatie iemands leven. Fysiotherapiepraktijk Jelle Eijzenga verzorgt open reanimatiecursussen. Elke bijeenkomst staat een ander thema centraal, bijvoorbeeld het hart. Deelnemers kunnen worden opgeroepen als in of nabij Berlikum hun hulp dringend nodig is. Tot nu toe zijn ze vijf keer na een melding meteen op pad gegaan. Driemaal mocht reanimatie echter niet meer baten. Aangekomen op de locatie bleek het slachtoffer al te zijn overleden. Een confronterende ervaring die veel emoties oproept.

Ver-van-mijn-bedshow

Elk jaar krijgen in ons land circa zestienduizend mensen buiten het ziekenhuis een hartstilstand. Ruim veertig per dag. In ongeveer de helft van de gevallen wordt snel gestart met reanimatie, vaak voordat de ambulance ter plekke is. Ruben: 'Je kunt denken: het is een ver-van-mijn-bedshow. Tot het zover is. Het is erg belangrijk dat zoveel mogelijk mensen kunnen reanimeren of weten hoe ze een AED moeten bedienen. Binnen de eerste zes minuten hulp bieden vergroot de kans op overleving enorm.'

AED en cursussen

Meer cursussen, meer AED-locaties. Dat ziet Ruben het liefst. Dit kan meer levens redden. 'En misschien meer aandacht voor reanimatie op middelbare scholen. Als leerlingen daar al op jonge leeftijd leren over reanimeren, weten zij later beter hoe ze levensreddend moeten handelen als een omstander in elkaar zakt door een hartstilstand of -aanval. En ook belangrijk: hoe zij daar zelf mentaal mee kunnen omgaan. Natuurlijk is een reanimatie erg spannend, vertelt Jelle. ‘Het slachtoffer is immers geen pop waarop je oefent. Maar besef: je staat er nooit alleen voor. Je doet je best. En dat is alles wat je kunt doen.’

Oktober 2022: Jacob Schiphof beleeft een heftige dag. De toen 56-jarige toezichthouder, bouwhistoricus en muzikant uit Schalsum bevoorraadde de stal van hun paarden in het weiland achter huis. Een inspannende routineklus. Ditmaal bleef hij zweten. Van een verfrissende douche knapte hij niet op. Na een verontrust telefoontje van zijn echtgenote kwam een ambulance voorrijden. Hartinfarct. Jacob raakte buiten westen en moest naar het ziekenhuis. A hard day’s night volgde. Daarbij bleef het niet.

Vier weken later: Jacob voelt zich na een ziekenhuisopname en thuisrust fitter. Hij pakt de fiets om met collega’s van de gemeente Waadhoeke koffie te drinken en bij te praten. Maar weer gaat het mis. Jacob: ‘Ik voelde mij ineens niet goed en verloor opnieuw het bewustzijn. Uit de tijd. Door medicatiegebruik bleek ik een hartslag van 28 slagen per minuut te hebben. Veel te laag. Een Bhv-collega heeft mij direct gereanimeerd. De brancard paste daarna niet in de lift van het gemeentehuis. Via de trappen hebben collega’s en ambulancemedewerkers mij naar beneden gebracht.’ Tien weken herstel en revalidatie volgden.

Hond uitlaten

Een hartinfarct gaat niet in de kouwe kleren zitten. Ook Jacobs vrouw en kinderen waren erg geschrokken. ‘We hebben een hond. Een mooie, nabijgelegen uitlaatroute is het Boersterbinnenpad, een betonnen binnenweggetje dat Schalsum door de weilanden verbindt met Boer. Geregeld ga ik daar alleen met de hond op pad. Dat vindt mijn echtgenote wel spannend. Mijn mobiel moet van haar dan altijd mee. Want wat als ik weer onderuitga? Dan is er geen AED in de buurt.’

Ingrijpende gebeurtenis

Jacob vertelt het belangrijk te vinden dat meer mensen een reanimatie- of AED-cursus volgen. Via zijn werk heeft hij ooit zelf zo’n cursus gedaan. ‘Heftig als je een hartinfarct krijgt. Maar ook voor degene die jou gaat reanimeren is dat een ingrijpende gebeurtenis. Leven en dood: er is zó weinig tijd. Slechts zes minuten kunnen het verschil maken. Misschien kan het onderwijs hierop inspelen, bijvoorbeeld door leerlingen op school reanimatieworkshops aan te bieden. Waadhoeke gaat dat in elk geval de komende periode op verschillende plekken in de gemeente doen, zoals in dorpshuizen.’

Let it be

Jacob, voormalig gitarist van de lokale Franeker band Emptyheads en liefhebber van The Beatles, heeft na zijn hartproblemen langzaamaan het ritme weer opgepakt. Hij is nuchter: let it be. ‘Volgens de cardioloog heb ik gewoon pech gehad. Het kan iedereen overkomen. Over mezelf maak ik mij geen zorgen. Maar ik ben blij dat ik het kan navertellen.’
 

Piet Douma fotografeert geregeld mensen voor de gemeente Waadhoeke. Begin 2023 fotografeerde hij drie mannen uit de gemeente enkele maanden nadat zij een hartaanval hadden overleefd. Een jaar daarna overkwam de toen 57-jarige inwoner van Weidum hetzelfde. Vroege reanimatie en een AED redden ook zijn leven.

Het noodlot sloeg toe tijdens een fotosessie bij een bedrijf in Gelderland. Piet viel ineens voorover. Omstanders dachten dat het een grapje was, maar het was ernst. Bhv’ers begonnen meteen met reanimatie, waarna een omwonende het na vier minuten met een AED overnam. Vlak daarna kwam de ambulance. Piet: ‘In het ziekenhuis voelde ik me alsof een trein over mij heen gereden was. Ook mijn gezin was geschrokken. De politie in Friesland had een melding ontvangen en reed naar ons huis in Weidum. Maar ik lag in het ziekenhuis in Doetinchem. Zoveel onduidelijk. Mijn vriendin en dochter waren in shock en zijn nog diezelfde dag mij komen bezoeken.’

Confronterend

Een bebloed gezicht en een hersenschudding. Fotograaf Piet wil de foto’s die in het ziekenhuis van hem zijn gemaakt nog steeds niet zien. Te confronterend. Ook wat zijn naasten hebben meegemaakt laat hem niet koud. ‘Ik kan mij niets herinneren van wat er is gebeurd. Maar het heeft wel impact op mijn gezin. Vooral zij maken zich bezorgd en voelden angst. Zelf sta ik er nuchter in. Doorgaan: wat er ook gebeurt. Dat heb ik van huis uit meegekregen. Ook anderen kampen met tegenslag, soms nog wel erger. Kop ervoor en steeds weer een nieuwe mijlpaal plaatsen.’

Positief

Die positieve instelling kenmerkt ook zijn werk. Allroundfotograaf Piet wil het mooie en bijzondere van mensen vastleggen. Aan te veel fijne dingen van het leven gaan we volgens hem soms zonder veel nadenken voorbij. ‘Zeker na mijn hartstilstand besef ik dat we maar één keer leven. Dat daarvoor soms een tweede kans nodig is. Pak dat leven. Maak goede keuzes en heb plezier in de dingen die je zelf of samen met anderen doet. Nadat ik was opgeknapt, ben ik gaan wielrennen en veel gaan wandelen. Ik liep De Slachte. Daaraan heb ik veel gehad. Al jaren wilde ik op wintersport. Ook dat heb ik eindelijk gedaan: ik heb een waarschuwing gehad en pak nu mijn kansen.’

AED en reanimatie

Een jaar na zijn hartstilstand keerde Piet terug naar het bedrijf waar zijn leven op het spel stond. Een emotioneel weerzien. ‘Een bloemetje meegenomen natuurlijk. Ik ben de betrokken bhv‘ers erg dankbaar. Ze vertelden mij dat zij, ondanks hun levensreddende hulp toen, meer maatregelen hebben genomen. Op de werkvloer is een AED geplaatst en personeel krijgt reanimatiecursussen. Mooi en zó belangrijk.’ Zelf heeft Piet nog geen cursus gevolgd. ‘Ik ben gereanimeerd. Maar durf ik zelf een ander hartmassage geven of een AED gebruiken? Op die vraag heb ik nog geen antwoord gevonden. Na wat ikzelf en mijn vriendin en kinderen hebben meegemaakt komt dat nu gevoelsmatig nog te dichtbij.’

Moederdag 2025. Geert Postma (52) strikt zijn schoenveters voor Loop Leeuwarden. De goedgetrainde Tzummarumer heeft zijn zinnen gezet op een mooie eindtijd op de halve marathon. Maar de eindstreep haalt hij niet. Slechts één kilometer voor de finish gaat hij op deze warme dag naar de grond. In een tel verandert een hartstilstand zijn leven.

‘Ze zag de dood in mijn ogen’

Het noodlot voltrok zich eind ochtend in de Leeuwarder wijk Bilgaard. Geert was te snel van start gegaan en temperde na vijftien kilometer zijn tempo. Een halfuurtje later ging het mis, al kan hij zich dat nauwelijks herinneren. Geert: ‘Ik struikelde en ben daarna als een plank voorover gevallen. Althans, dat vertelden de beide vrouwen die mij vrijwel direct zijn gaan reanimeren. Even later werden zij ondersteund door twee hardlopende artsen. Dat was mijn geluk: vier mensen uit de medische wereld die direct de noodzakelijke hulp verleenden. De reanimatie duurde acht minuten. Daarna kwam de politie met een AED en heeft een ambulance mij vervolgens naar het ziekenhuis gebracht.’

Dank voor mijn hartslag

Geert mocht na drie weken in MCL, na allerlei onderzoeken, weer naar huis. Op Vaderdag ontmoette hij zijn levensredders op de plek waar hij een maand eerder getroffen werd door de hartstilstand. Alle vier vertelden hun emotionele verhaal. ‘Dat maakte natuurlijk ook in mij veel los. Eén van hen vertelde dat zij de dood in mijn ogen had gezien. Zó onwerkelijk. Ik ben hen heel dankbaar voor hoe ze mij als 'rescueteam' hebben gered. Tijdens ons samenzijn in Bilgaard heb ik ieder een houten hart met daarop de tekst ‘Dank voor mijn hartslag’ gegeven.’

Tweede kans

Een oorzaak van zijn hartstilstand is niet gevonden. Geert maakt zich geen zorgen, maar bekijkt het leven tegenwoordig wel met andere ogen. ‘Zondag 10 mei sta ik opnieuw aan de start van Loop Leeuwarden, samen met beide artsen die mij hebben gereanimeerd. We zijn loopvrienden geworden. De eindtijd doet er niet meer toe: met plezier hardlopen en gezond over de finish komen is véél belangrijker.’

Leven en dood

Geert, die voor zijn werkgever heeft leren reanimeren, is bezorgd over het relatief geringe aantal mensen dat reanimeren kan. Liefst ziet hij dat scholen standaard een basisopleiding Reanimatie aanbieden, zodat meer mensen levens kunnen redden. Ook moeten volgens hem op meer plaatsen AED’s komen. ‘Na mijn hartstilstand duurde het een hele poos voordat de politie een AED bracht. Het dichtstbijzijnde apparaat hing een kilometer verderop en was niet toegankelijk. Bij een hartstilstand betekenen enkele minuten het verschil tussen leven en dood. Dat heb ik zelf ondervonden.’