Meedoen en profiteren

Meedoen en profiteren in het Klimaatlandschap zijn belangrijke thema’s. Je kunt als inwoner of ondernemer meedenken en meepraten over plannen (procesparticipatie), maar ook financieel meedoen en profiteren van projecten (financiële participatie).

De gemeente Waadhoeke wil dat bij grote energieprojecten minimaal 60% lokaal eigendom is. Zo blijft een deel van de opbrengst in de gemeente. Maar wat betekent dat precies?

Eén vorm van financiële participatie is het lokaal eigendom. Bij lokaal eigendom ben je samen met anderen deels of volledig eigenaar van een duurzaam energieproject. Je hebt invloed op het project en deelt mee in de opbrengst. Wat niet lokaal wordt geregeld, komt in handen van andere – vaak commerciële – partijen.

Lokaal eigendom kan alleen via één of meer collectieven: groepen die openstaan voor iedereen. Iedereen heeft een gelijke stem en deelt mee in de risico’s. Inwoners, bedrijven, ondernemers, buurtverenigingen, dorpsbelangen, energiecoöperaties en overheden in de omgeving van het project kunnen zich aansluiten.

Een energiecoöperatie is een groep bewoners die samen hun energievoorziening regelt. Ze bepalen hoe duurzame energie wordt opgewekt en gebruikt. Voorbeelden zijn dorpsmolens, zonnedaken, warmtenetten, buurtbatterijen, laadpalen en elektrische deelauto’s.

In Waadhoeke zijn acht energiecoöperaties actief. In 2025 hebben zeven daarvan SWEC (Samenwerkende Waadhoeker Energie Coöperatie) opgericht om mee te werken aan het Klimaatlandschap:

• De Bildtse Energiecoöperatie
• Dronryp Energiecoöperatie
• Fryske Flinter (Oosterbierum)
• Energiecoöperatie Spannum
• Boksum Energiek
• Enerzjy Koöperaasje Duorsum Berltsum-Wier
• MEK (Marsumer Enerzjy Koöperaasje)

Met TOER (Tzummer Organisatie voor Energie in de Regio) wordt nog gesproken over toetreding. Andere coöperaties en collectieven uit Waadhoeke kunnen ook lid worden. Omdat Wijnaldum in een andere gemeente ligt, kan een coöperatie uit Harlingen nu nog geen lid worden. De gemeente en SWEC onderzoeken wel hoe inwoners van Wijnaldum kunnen meedelen in de opbrengsten.

De gemeente en SWEC hebben een intentieovereenkomst om samen te werken aan het Klimaatlandschap. SWEC heeft in 2025 ook een overeenkomst gesloten met European Energy, eigenaar van windpark De Bjirmen. Dit gaat over de vernieuwing van het park en de voorwaarden daarbij. Zo is de kans groter dat het windpark deels lokaal eigendom wordt.

SWEC vindt het belangrijk dat opbrengsten zoveel mogelijk in Waadhoeke blijven en ziet zichzelf als schakel tussen projecten en inwoners. De focus ligt eerst op windpark De Bjirmen, maar de samenwerking met de gemeente geldt voor het hele Klimaatlandschap.

Houd onze website in de gaten voor updates of schrijf je in voor de nieuwsbrief.