Vraag en antwoord

Hiermee bedoelen we één plek waar duurzame energieopwekking plaatsvindt, gecombineerd met natuur, recreatie en landbouw.

Over welk gebied hebben we het?

Het gaat hier om het gebied ten zuiden van Sexbierum, bij de kassen. Het onderzoeksgebied beslaat circa 270 hectare, waarbinnen we naar de mogelijkheden kijken. We hebben het over 50 hectare Waddenglasgebied met de bestemming glastuinbouw in eigendom van de gemeente. Daarnaast valt binnen de onderzoekslocatie het windpark de Bjirmen (50 hectare), landbouwgrond dat tussen het windpark en Waddenglas ligt (70 hectare) en landbouwgrond onder de Roptavaart (50 hectare).

Om andere gebieden binnen het Klimaatlandschap te onderzoeken is een aanvullende opdracht van de raad nodig. Het amendement van 10 juli 2025 waarbij gevraagd is de locaties Kie-West, De Kiester Wielen en aan de A31 tussen Franeker en Harlingen toe te voegen aan het zoekgebied, is niet aangenomen. Door het amendement niet aan te nemen, heeft de raad besloten dat het gebied voor het onderzoek binnen het Klimaatlandschap niet wordt uitgebreid.

Nederland moet minder afhankelijk worden van andere landen voor energie. Zelf voor energie zorgen, maakt de energievoorziening zekerder, robuuster en waarschijnlijk ook goedkoper. Zon en wind zijn bijna altijd verkrijgbaar en onuitputtelijk. Dat kunnen we van gas en olie niet (meer) zeggen. De nieuwe Energiewet geeft mensen en lokale overheden meer invloed, bijvoorbeeld door energie te delen of zelf te kiezen waar je energie vandaan komt. Maar dit werkt alleen als er genoeg netcapaciteit is.

Na een haalbaarheidsstudie (2022-2024) is in een definitiefase (2024-2025) met belanghebbenden overlegd en zijn aanvullende onderzoeken uitgevoerd. Tijdens de vergadering van 10 juli 2025 is de gemeenteraad akkoord gegaan met de start van de een volgende fase: de ontwerpfase. In deze fase wordt gekeken naar de indeling van het gebied. Wat is er nodig om het project rendabel te maken en hoe passen we natuur, landbouw, energieopwekking, landbouw, waterberging en recreatie samen binnen het Klimaatlandschap. In 2026 gaan we hier echt mee aan de slag. Daarvoor maken we een participatieplan. Daarin komt te staan op welke wijze en wanneer inwoners daarover mee kunnen denken. Informatie hierover delen we via de nieuwsbrief en op deze webpagina.

Dat weten we nog niet. Het gaat zeker nog meerdere jaren duren. Dat is onder andere afhankelijk van besluitvorming, financiering en betrokkenheid van partijen. Door het opstellen van een faseringsplan, wordt het Klimaatlandschap in delen ontwikkeld en opgebouwd. Zoals de tijdlijn er nu uitziet, zou een start van de echte uitvoering in 2028 plaats kunnen vinden. De inrichting van het hele gebied zal zeker tien jaar duren. 

Het hele traject is te vinden in de presentatie van de informatiebijeenkomsten.

Meerdere factoren zoals de ligging binnen 4 km van onderstation Herbaijum, het huidige windpark de Bjirmen in de nabijheid, verzakking en verzilting van grond, ligging beschikbare netaansluitingen, vraag naar- en aanbod van energie, grondgebied in eigendom van de gemeente en braakliggend stuk beoogd kassengebied, droegen hieraan bij.

Invulling wordt nog bepaald. Er wordt rekening gehouden met landschap en omwonenden.

Er is nog geen businesscase. Er is niet vastgelegd dat alle energie binnen de gemeentegrens moet worden ingevuld. Binnen het gebiedsontwikkelingsproces Klimaatlandschap onderzoeken we wat hiervan in dit specifieke gebied kan komen en wat de kosten en opbrengsten zijn. De financiering kan komen vanuit bijvoorbeeld investeerders, energiecoöperaties en subsidies. We willen minimaal 60% lokaal eigendom en streven naar 100%.

Gemeente Waadhoeke werkt samen met Bureau Schmidt en communicatiebureau Baas. We overleggen ook regelmatig met Provincie, Wetterskip, Liander, Tennet, energie coöperaties (SWEC), grondeigenaren en dorpsbelangen.

Het doel is invulling geven aan lokaal eigendom. Dat kan SWEC zijn, maar ook andere lokale partijen die open staan voor iedereen uit de gemeente. Ook met hen kan de gemeente apart in gesprek, maar een dorpscoöperatie of een Dorpsbelang kan ook toetreden tot SWEC. Het doel van SWEC is de gehele gemeente te representeren. Alle coöperaties die lid zijn van SWEC hebben 1 stem in de vereniging en zijn dus gelijkwaardig.

Op onze website staan voorbeelden van andere klimaat/ energielandschappen, met verwijzingen naar hoe het elders gedaan wordt.

Energie uit onuitputtelijke bronnen zoals zon, wind en aardwarmte.

We wekten in 2023 20% duurzaam op. In 2040 moet dit 100% zijn.

Het gebied Klimaatlandschap is het eerste gebied waar we de mogelijkheden onderzoeken, daar beginnen we mee. Het resterende deel van de gemeentelijke energieopgave wordt opgevangen door individuele energieopwek, autonome ontwikkelingen en duurzame energie van buiten de gemeentegrenzen. 

Dit dekt maximaal 20% extra van de energiebehoefte.

Gaat het alleen om duurzaamheid, dan is het gebruik van windmolens en zonnepanelen, niet alleen maar positief. In een transitie ga je stap voor stap naar het einddoel. Uiteindelijk is het streven om duurzame opwek ook circulair te maken. Gelukkig staan de ontwikkelingen niet stil. Waadhoeke vindt het belangrijk stappen te zetten. Niets doen is geen keuze. We blijven natuurlijk om ons heen kijken of er andere, nieuwere, betere methoden zijn om ook in ons plan op te nemen. Je kunt daarbij denken aan zonnepanelen die efficiënter worden, zonthermie en batterijen die slimmer en betaalbaarder worden. 

In het proces van de POVI (Provinciale Omgevingsvisie) vindt de discussie plaats waar en hoe hoog windmolens toegestaan worden. In onze gemeente houden we ook rekening met defensie. Vanuit defensie ligt rond het Klimaatlandschap een hoogtelimiet voor het Instrument Landing System van 150 meter boven NAP. De radarverstoring is echter waarschijnlijk bepalend in dit gebied. Voor een nieuw plan moet een TNO-onderzoek worden uitgevoerd naar toegestane hoogtes. 

Het systeem van de toekomst zal niet bestaan uit 1 soort opwektechniek. Alleen zonnepanelen zijn niet genoeg om de energietransitie een succes te maken. Er zal moeten worden gekeken naar een breder palet van duurzame opwekmogelijkheden. We moeten systemen gaan creëren waarin we anders omgaan met energie. En we de vraag en aanbod beter gaan afstemmen en koppelen. Efficiënt omgaan met energie en ons energiegebruik aanpassen. Op dit moment zijn zon, wind en opslag bewezen technieken. Met de huidige snelheid van ontwikkelingen is het goed mogelijk dat er in de toekomst nog betere opties komen. Er is altijd gezegd dat de gemeente openstaat voor nieuw bewezen technieken. Kernenergie is op dit moment een bevoegdheid van het Rijk. Voor een onderzoek naar SMR’s hebben we een opdracht van de raad nodig. Die ligt er niet, dus wordt dit momenteel ook niet onderzocht. Geothermie wordt landelijk gezien als mogelijke kans in de warmtetransitie. Op dit moment zijn we bezig met het warmteprogramma en de onderzoeken naar de mogelijke bronnen voor de toekomst. Geothermie is daarin een optie.

Er worden maatregelen genomen om geluidsoverlast en het zicht op de zonnepanelen te beperken. We houden ook rekening met de balans tussen landschap, recreatie en de opwek van energie.

Waadhoeke heeft geen directe invloed op de hoogte van de energieprijzen. Maar een van de doelen van het Klimaatlandschap is wel dat inwoners op de een of andere manier voordeel hebben van de opbrengst. Dat kan door vormen van ‘lokaal eigendom’ te realiseren. Maar er zijn ook nog andere mogelijkheden. Er is nog geen keuze gemaakt. 

Ja, dit is een belangrijk onderdeel in de energieaanpak. Er is subsidie bij de gemeente beschikbaar van maximaal € 3000 voor isoleren van de woning, en eventueel nog € 2500 extra voor lagere inkomens.

Bekijk de pagina Subsidies voor alle mogelijkheden.

Nee, de stroom wordt niet per gemeente verdeeld.

Voor het Klimaatlandschap gelden dezelfde regels als voor woningen en bedrijven. Dat is van tevoren een aanvraag indienen voor een aansluiting. Liander en TenneT kijken dan wat mogelijk is en waar de hoogste urgentie is. Het initiatief voor het Klimaatlandschap, de gesprekken die hierover met Liander en TenneT worden gevoerd en onderzoek naar het huidige gebruik, hebben er aan bijgedragen dat het verzwaren/vernieuwen van het onderstation in Herbaijum onder de aandacht is gebracht. Met de plannen werken we aan en afstemming van de elektriciteitsvraag, opwek en netinfrastructuur in de gehele gemeente.

Het systeem van de toekomst is een mix tussen opslag, opwek en het verminderen van verbruik. Transities zijn ervoor om uit te zoeken wat de beste verhouding zal zijn. Dat is een dynamisch proces waarvan we nu de uitkomst nog niet weten. Door vraag en aanbod veel beter op elkaar af te stemmen kunnen de potenties van bijv. zon op eigen dak en wind- en of zonneparken veel beter benut worden dan nu. Het doel is dat het Klimaatlandschap een aanvulling is en geen concurrent.

Provinciaal beleid staat veel ontwikkelingen nog niet toe. Echter, hoe langer er gewacht wordt, hoe ingewikkelder de transitie wordt. Gemeenten, inwoners en coöperaties zullen dus zelf met goede plannen moeten komen om het beleid te veranderen.

Tijdens de haalbaarheidsstudie, 2021/2023 kon worden meegedacht via bijeenkomsten, ateliers, enquêtes, kernsessies en raadsvergaderingen. Daar is door veel mensen gebruik van gemaakt. We weten ook dat we niet iedereen hebben bereikt. We begrijpen dat omwonenden graag meer invloed hadden willen hebben en dat onze aanpak niet altijd duidelijk overkwam. In 2024 en 2025 hebben we veel gesproken met bedrijven, energie coöperaties en grondeigenaren. Ook was er overleg nodig met de provincie en andere overheden. En er is overleg geweest met de zes dorpsbelangen in de regio. Er is een nieuwsbrief ontwikkeld en we organiseerden een Klimaatlokaal om mensen te informeren en meer kennis te laten maken met de ingewikkelde puzzel. In deze fase konden we inwoners niet direct ergens over laten participeren en bleef het bij informeren, waardoor mensen vonden dat het te stil bleef. In de nieuwe fase, de ontwerpfase komt wel weer de mogelijkheid tot echt meedenken voor inwoners. Daarom hopen we dat de ontwerpfase echt anders zal voelen. Vanaf 2026 kunnen we samen nadenken over de inrichting van het gebied. Jij krijgt daarbij de kans om mee te denken. Binnenkort hoor je van ons hoe en wanneer dat kan. Houd deze pagina, de nieuwsbrief en je brievenbus in de gaten.

Deze uitkomst van de enquête en alle gemaakte opmerkingen zijn als bijlage gebruikt bij wat voorgelegd is aan de raad in 2024. De antwoorden uit de enquêtes kunnen niet 1 op 1 vertaald worden in een voor of tegen stem voor het Klimaatlandschap. We hebben alles ook verwerkt in een lijst met vragen en opmerkingen. De enquêtes zijn dus niet weg. Het doel van die lijst is het bijhouden van meningen voor het vervolgtraject. Met Dorpsbelang Sexbierum wordt wel gekeken of het zinvol is om een nieuwe enquête te maken. Doel moet dan wel zijn om een enquête te maken die van toegevoegde waarde is voor de fase waarin we nu zitten.

Nee, de gemeenteraad heeft de beslissingsbevoegdheid. Inwoners kunnen hun mening geven (bijvoorbeeld in een enquête of de meedenksessies), die de raad meeweegt in hun beslissing. Uiteindelijk moet het plan een weging zijn van wat inwoners maar ook andere partijen inbrengen in het proces.

We verzamelen alle vragen en opmerkingen. We lichten toe welke wensen en voorstellen we meenemen in het advies aan de gemeenteraad en welke niet. Deze lijst houden we steeds bij. Bij elke stap bekijken we alle ingebrachte opmerkingen opnieuw.

Daar waar het gaat om vragen of opmerkingen of nieuwe ideeën of wensen, kunnen we daarom altijd kijken wat er mogelijk is. Ben je het echt oneens met het beleid, dan kunnen wij daar niet op ingaan. Het beleid is vastgesteld door de gemeenteraad.

Je kunt een mail sturen naar duurzaamheid@waadhoeke.nl of contact opnemen.

Stuur een mail naar duurzaamheid@waadhoeke.nl of geef het telefonisch aan ons door.

Ja, er komt ruimte voor flora, fauna en waterbeheer.

Door energieopwekking te combineren met landbouw en natuurontwikkeling.

Door lokale duurzame energie en innovatieve oplossingen.

Soms kan zonne-energie met landbouw of waterbeheer worden gecombineerd en juist bijdragen aan een beter landschap, bijvoorbeeld door waterretentie of het tegengaan van verzilting. Het ruilen van grond met een andere plek binnen de gemeente is ook mogelijk.

Binnen het gebied wordt gekeken wat de mogelijkheden zijn. Er is geen aanleiding op dit moment om grond aan te kopen.

De levensduur van bijvoorbeeld zonnepanelen ligt tussen de 25 en 40 jaar. Hoe lang zo’n landschap blijft en in welke vorm, hangt af van afspraken en ontwikkelingen.

Mogelijkheden zoals wandel- en fietspaden, beleeftuinen, educatie en informatieborden worden onderzocht. Inwoners kunnen meedenken.